Verborgen dynamieken

Proloog:  Harm volgde de HBO opleiding ontwikkelingswerk en verbleef een aantal jaren in Sudan en Kenia. Na het overlijden van zijn vader kwam hij terug naar Nederland en ging werken met jonge alleenstaande asielzoekers. Op die manier was hij dichter bij zijn moeder, die steeds meer tobde met haar gezondheid. Nu moeder in een serviceresidentie woont, heeft Harm besloten om er weer eens een paar maanden op uit te trekken en terug te gaan naar wat hij ziet als ‘een normaal leven’. Terug naar de basis, weg van alle overbodige luxe en één zijn met zijn andere moeder:  de natuur.  Harm begint morgen aan zijn  trektocht door Aziatische landen waar hij in de toekomst wil gaan werken.  Om echt schoon schip te maken neemt hij in de dagen voor zijn vertrek deel aan een workshop familieopstellingen.

 

Harms rugzak leunt tegen één van de kasten in de hoek. Het is een log en lelijk ding en draagt sporen van intensief gebruik, het canvas is op verschillende plaatsen gerepareerd en de leren stukken zijn binnenkort weer aan vervanging toe. Eigenlijk weet hij best dat hij toe is aan een nieuwe rugzak, maar  tot nu toe vond hij alleen hypermoderne en aanstellerige modellen, die in de verste verte niet passen bij zijn uitgesproken behoefte aan eenvoud. De rugzak straalt iets uit van een ‘die hard’ net zoals hijzelf. Vanaf hier zal hij straks zijn weg vervolgen. Niet eerst nog eens naar huis om te pakken en het risico lopen dat er iemand langskomt. Hij wil vanuit deze sfeer zijn grote reis beginnen. Morgenavond is de workshop afgelopen en zal hij de trein nemen naar Amsterdam. Nog één keer eten met zijn lievelingszus en dan naar Schiphol waar de KL 398 naar Bangkok tegen middernacht zal vertrekken.

Bij het kennismakingsrondje valt zijn blik op een nors meisje dat met opgetrokken benen op haar stoel zit. Haar ranke lichaam lijkt nog slanker door deze houding en de stoel lijkt er groter door. Ze draagt een sjaal die niet meer van deze tijd is, zo’n geruite lap die in zijn jeugd veel gedragen werd, vanwege zijn grote functionaliteit. Bij betogpalestinasjaalingen kon je er je neus en mond mee bedekken waardoor je niet meteen buitenspel stond bij traangas of rookbommen. En helemaal stoer was het als je één van de meisjes in de groep je sjaal kon aanbieden in zo’n situatie. Hij kijkt verder de kring rond en observeert de andere deelnemers. Ze zijn hier allemaal met een reden. Iedereen heeft wel een kras op z’n ziel en het opstellen van representanten voor de familiesituatie waarmee je worstelt werkt doorgaans helend. Ook Harm is hier om symbolisch op te ruimen en zaken achter zich te laten. Zijn tirannieke vader, zijn veeleisende moeder, de voortdurende strijd tussen vasthouden en loslaten, voor jezelf kiezen of laten kiezen, blijven of weggaan. Hij wil het allemaal afsluiten en opnieuw beginnen.   Kiezen voor zichzelf,  zonder voortdurend geplaagd te worden door schuldgevoelens.

Harm wordt veel gevraagd als representant tijdens de familieopstellingen. Het zijn vaak emotionele gebeurtenissen, maar binnen deze muren is je verhaal veilig. Nu weer eens representeert hij een zoon dan weer een grootvader. Als het meisje aan de beurt is vraagt ze hem te gaan staan voor haar vader die ze nooit gekend heeft. Hij overleed toen haar moeder zwanger was, vertelt ze tijdens de opstelling. Het enige dat ze van hem heeft is de sjaal die ze vond in een koffer met oude spullen van haar moeder. Harm voelt intense liefde voor de representante die het meisje vertegenwoordigt. Opnieuw het bewijs dat het fenomeen familieopstellingen geen inbeelding is, want hij kent haar niet eens. Het is een emotionele opstelling, die veel teweegbrengt in de groep.

Aan de lunch zit Harm tegenover het meisje dat nu een wat zachtere blik gekregen heeft. Ze raakt hem met haar spontaniteit, ze vertelt honderduit over haar moeder en laat hem een foto zien  van hun laatste vakantie. Als Harm de foto bekijkt  wordt hij overvallen door emoties. Als hij eindelijk zijn ogen kan losmaken van het beeld en naar het meisje kijkt vallen hem ineens de rode kruissteekjes op langs een  rand van haar sjaal. Het zijn de kusjes die zijn grote liefde Marieke erop borduurde, nu alweer meer dan twintig jaar geleden, kort voordat zijn vader hem dwong de relatie te verbreken.